preloader

- 2 mei 2019 -

Stap vooruit tegen uitgezaaide borstkanker

Intro text: 

Focus op het internationaal academisch onderzoeksprogramma AURORA

Ongeveer één borstkanker op drie ontwikkelt uitzaaiingen. Dat betekent dat deze ziekte zich in andere organen en lichaamsdelen zal verspreiden. Dit gevorderde stadium van de ziekte, dat verantwoordelijk is voor 90% van de overlijdens ingevolge borstkanker, is moeilijker te behandelen en tot op vandaag ongeneeslijk. Net zoals een navigatie-assistent die de te volgen route traceert, brengt een ambitieus onderzoeksprogramma van BIG - AURORA genaamd - het parcours van de kankercellen in kaart door hun afwijkingen in een grote reeks genen en op verschillende momenten van de ziekte te analyseren. Door te anticiperen op de gevolgde routes zal het mogelijk worden om (met heel gerichte geneesmiddelen) het uitzaaiingsproces te blokkeren en bijgevolg te vertragen en zelfs te stoppen.

Door inzicht te verwerven in de wijze waarop de ontwikkeling van die kankercellen kan worden geblokkeerd, zal het proces afgeremd worden en misschien wel definitief kunnen gestopt worden. De eerste resultaten van AURORA werden vandaag in Berlijn onthuld. Focus op dat academisch onderzoeksproject – ook “GPS van de uitgezaaide borstkanker” genoemd – waaraan meer dan 60 ziekenhuizen uit 12 Europese landen deelnemen.

AURORA – een beter inzicht in uitgezaaide borstkanker

Het onderzoeksprogramma AURORA wil een beter inzicht verwerven in de moleculaire eigenschappen en de evolutie van de recidiverende of uitgezaaide borstkanker in de hoop deze ziekte in de toekomst efficiënter te behandelen en mogelijk te blokkeren.

De eerste resultaten van AURORA werden tijdens de ESMO Breast Cancer Conference (2-4 mei 2019, Berlijn, Duitsland) gepresenteerd door Dr Philippe Aftimos, Mede-Hoofdonderzoeker van het programma en Clinical Trials Development Leader in het Jules Bordet Instituut (Brussel, België). Die presentatie heeft betrekking op de resultaten van de eerste 381 geïncludeerde patiënten van een voorzien aantal van 1.000. De onderzoekers hebben zich geconcentreerd op de moleculaire afwijkingen die overtollig in de uitzaaiingen aanwezig zijn, en die een rol spelen bij de uitzaaiing van de kanker en bij de resistentie tegen de standaardbehandelingen.

De onderzoekers schatten trouwens dat in nagenoeg 50% van de gevallen de geïdentificeerde genomische afwijkingen aan de behandelende oncologen belangrijke bijkomende informatie kunnen verstrekken die nuttig is voor de patiënten; de patiënten kunnen bijvoorbeeld in aanmerking komen voor klinische proeven met nieuwe geneesmiddelen die specifiek gericht zijn op moleculaire afwijkingen.

Er werden ook “vloeibare biopsieën” (bloedstalen) geanalyseerd. Die techniek kan een belangrijke rol spelen bij de karakterisatie en de opvolging van de ziekte. Bij sommige patiënten heeft de analyse van DNA-fragmenten afkomstig van de tumor van de patiënt en aanwezig in het bloed (circulerend tumor-DNA) gewezen op genetische mutaties die niet werden waargenomen in de biopsie van de tumorlaesie. Momenteel worden ook analyses uitgevoerd van de immuunomgeving van de tumoren, die op toekomstige congressen zullen worden voorgesteld.

De verschillende teams die aan dit Europese programma deelnemen, zijn trots dat ze kunnen meewerken aan de toekomstige ontwikkeling van een meer gepersonaliseerde geneeskunde, en creëren tegelijkertijd een bio-bank en een databank die zullen dienen om betere behandelingen te ontwikkelen” verklaart Dr Philippe Aftimos

“De patiënten hebben het belang van dit onderzoeksprogramma goed begrepen. Ze zijn enthousiast dat ze daaraan kunnen deelnemen en aarzelen niet om hun stalen af te geven. Bovendien verbinden ze zich ertoe om gedurende tien jaar regelmatig opgevolgd te worden. Er heeft vrijwel niemand geweigerd om deel te nemen en we zijn onze patiënten heel dankbaar.” preciseert Dr Mafalda Oliveira – Mede-Hoofdonderzoeker van AURORA en Clinical Investigator in het Vall d’Hebron Institute of Oncology (Barcelona, Spanje)

In de praktijk

In de eerste fase worden klinische gegevens en stalen van bloed en tumorweefsel verzameld bij al de patiënten die aan het AURORA programma deelnemen. Die stalen, die afkomstig zijn van verschillende ziekenhuizen en landen, worden systematisch en meteen na de afname opgestuurd naar een en hetzelfde centrale laboratorium. Daar wordt de genetische informatie (DNA) gescreend door middel van de meest recente sequentietechnieken. De onderzoekers concentreren zich voornamelijk op 411 specifieke genen om eventuele afwijkingen op te sporen. Vervolgens worden de resultaten door een multidisciplinaire groep van borstkanker- en genetica-experts geïnterpreteerd om de genetische afwijkingen in de stalen te identificeren, die mogelijk een rol hebben gespeeld in de evolutie van de primaire tumor naar een gemetastaseerde tumor.

Een ander uniek aspect van het AURORA programma is dat de genetische analyses niet enkel worden uitgevoerd op de afgenomen stalen van de eerste borstkankerdiagnose (op de primaire tumor), maar ook op de stalen van de metastase, die genomen werden na een recidief van de ziekte. Bovendien worden gedurende een periode tot tien jaar bij alle patiënten om de zes maanden bloedstalen afgenomen. Zo zal de evolutie van de ziekte effectief opgevolgd kunnen worden en zullen de eventuele veranderingen in de kankercellen geïdentificeerd kunnen worden.

Een schat aan gegevens

Gedurende de tienjarige looptijd van dit onderzoeksprogramma zal AURORA ongeveer 30.000 bloed- en tumorstalen verzamelen, en duizenden klinische en genetische gegevens genereren die ons een beter inzicht moeten bieden in de uitgezaaide borstkanker.

Doordat al de genetische analyses tijdens de hele duur van de studie in eenzelfde laboratorium worden uitgevoerd, kan de homogeniteit van de analyses verzekerd worden, en kunnen uiteenlopende interpretaties vermeden worden. Op een IT-platform dat voor AURORA werd gecreëerd, zullen de artsen en onderzoekers niet enkel de klinische gegevens van hun patiënten kunnen registreren, maar ook de genetische onderzoeksverslagen van het centraal laboratorium in real time kunnen raadplegen. Die ingewikkelde logistiek kon ontwikkeld worden dankzij de medewerking van de leden van het BIG-netwerk.

De onderzoekers hopen dat hun ontdekkingen de weg zullen vrijmaken voor nieuwe klinische studies, zodat meer gerichte behandelingen kunnen worden ontwikkeld die beter aangepast zijn aan de patiënten van uitgezaaide borstkanker. Dat is essentieel om hoop te bieden aan de duizenden vrouwen en mannen die door deze ziekte getroffen worden.

Internationale samenwerking

BIG is reeds 20 jaar actief en is het grootste netwerk van academische onderzoeksgroepen dat zich uitsluitend toelegt op borstkanker.

Het AURORA programma staat onder leiding van de Breast International Group (BIG), ook bekend onder de naam BIG against breast cancer, in samenwerking met de Clinical Trials Support Unit van het Jules Bordet Instituut en Frontier Science Technology & Research Foundation.

Dit zuiver academische programma werd mogelijk gemaakt dankzij de genereuze bijdrage van de Breast Cancer Research Foundation®, de Fondation Cancer (Luxemburg), de Nationale Loterij (België), Fondation NIF, de familie Webb en individuele sponsors.

Enkele cijfers:

AURORA – De GPS van de uitgezaaide borstkanker

  • 30% van de borstkankers evolueert naar een gevorderd stadium / wordt metastatisch
  • 1.000 vrouwen en mannen met een gevorderde borstkanker (metastatisch) in te schrijven om deze studie uit te voeren
  • 30.000 verzamelde bloed- en tumorweefselstalen
  • +700 geïncludeerde patiënten (op 15 maart 2019)
  • 411 genen geanalyseerd op een primaire tumor en op metastasen   
  • 12 deelnemende landen (België, Duitsland, Ijsland, Italië, Luxemburg, Portugal, Polen, Spanje, Zweden, Zwitserland, Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk)
  • +60 ziekenhuizen die aan de studie deelnemen

 

Voor meer informatie, gelieve contact op te nemen met:
communications[at]BIGagainstbc.org